Với các bạn nhỏ lớp 2 tuổi ở Happy House cơ sở Lê Văn Khương, một buổi sáng có thể bắt đầu bằng những chiếc túi nhỏ đựng màu, vài tờ giấy trắng và thật nhiều tò mò. Hoạt động "Tay bé nhuộm màu" là dịp để các con tự tay khám phá màu sắc theo cách của riêng mình.

1. Một buổi sáng với màu sắc

Trong hoạt động "Tay bé nhuộm màu", các con được tự tay khám phá màu sắc, quan sát sự thay đổi trên giấy và say mê tạo nên những dấu màu theo cách riêng của mình. Có bạn hào hứng giơ cao thành quả, có bạn chăm chú khám phá từng chút một. Mỗi khoảnh khắc đều mang một nét đáng yêu rất riêng.

Với trẻ hai tuổi, điều quan trọng không nằm ở việc tạo ra một sản phẩm thật hoàn hảo, mà ở chỗ con được tự mình trải nghiệm, tự do khám phá và tự tin thể hiện bản thân.

2. "Nghệ thuật quá trình": khi trải nghiệm quan trọng hơn sản phẩm

Trong giáo dục mầm non, cách tiếp cận này thường được gọi là nghệ thuật quá trình (process art). Theo bài viết của Loretta Fernando-Smith trên tạp chí Teaching Young Children của Hiệp hội Quốc gia về Giáo dục Trẻ nhỏ Hoa Kỳ (NAEYC), có thể phân biệt hai kiểu hoạt động tạo hình:

• Hoạt động hướng vào sản phẩm: trẻ làm theo hướng dẫn hoặc theo mẫu để ra một sản phẩm định sẵn. Kiểu hoạt động này cũng có ích, chẳng hạn luyện vận động tinh.
• Hoạt động hướng vào quá trình: mở, cho phép trẻ lựa chọn, người lớn hướng dẫn ở mức tối thiểu. Trẻ tự do khám phá vật liệu, và điều được coi trọng là trải nghiệm chứ không phải thành phẩm.

Bài viết trên hướng tới trẻ mẫu giáo, nhưng tinh thần của nó cũng phù hợp với trẻ nhỏ hơn. Với trẻ hai tuổi, một hoạt động như "Tay bé nhuộm màu" mở ra nhiều cơ hội phát triển:

• Cảm giác và nhận thức. Trẻ chạm, bóp, nhìn màu loang ra trên giấy, nhận ra rằng hành động của mình tạo nên sự thay đổi.
• Vận động tinh. Cầm, bóp, ấn, di chuyển tay trên giấy là những động tác chuẩn bị cho việc cầm bút sau này.
• Ngôn ngữ. Cô gọi tên màu, gọi tên hành động ("con bóp", "màu loang ra rồi"), trẻ bắt chước và học thêm từ mới.
• Tự tin. Không có sản phẩm "đúng" hay "sai", nên mỗi dấu màu của con đều là một thành quả.

3. Ba mẹ có thể làm gì ở nhà

Từ những gợi ý dành cho người lớn trong bài viết của NAEYC, ba mẹ có thể thử:

• Chuẩn bị đơn giản: một tờ giấy to, một ít màu an toàn cho trẻ nhỏ, vài dụng cụ quen thuộc như miếng bọt biển, que gỗ. Trải khăn hoặc giấy báo để con thoải mái "bày bừa".
• Đừng vội làm giúp. Để con tự thử, tự tìm cách. Ba mẹ có thể ngồi cạnh và cùng chơi như một người khám phá.
• Hỏi những câu mở thay vì "Con vẽ cái gì đây?": "Con thích màu nào?", "Ơ, màu này chạm vào màu kia thì sao nhỉ?".
• Trân trọng mọi sản phẩm. Dán tranh của con lên tường, chụp ảnh lại. Với trẻ, điều đó có nghĩa là "việc con làm có giá trị".

Luôn có người lớn ngồi cạnh khi trẻ hai tuổi chơi với màu, và chỉ dùng loại màu dành cho trẻ nhỏ, vì ở tuổi này con vẫn hay đưa tay lên miệng.

Nguồn tham khảo

• Fernando-Smith, L. (2023). What Will We Make? Using Process Art to Spark Preschoolers' Development. Teaching Young Children, 16(2). NAEYC.
• Tư liệu hoạt động: bài đăng trên fanpage Trường MN Happy House – Ngôi Nhà Hạnh Phúc ngày 13/10/2026.